W piątek, 9 października, w izbie dziedzictwa w Liskowie odbyło się spotkanie poświęcone Aleksandrze Czeluście – wybitnej hafciarce i twórczyni tiulowych czepców kaliskich. Wydarzenie zgromadziło licznie przedstawicielki zespołów ludowych, które do dziś występują w czepcach wykonanych przez panią Czeluścinę.
Życie i pasja bohaterki spotkania
O losach i twórczości Aleksandry Czelusty opowiadała jej wnuczka Jadwiga Sobczak, sama będąca czepkarką. Rozmowę poprowadziła Anna Maria Gałczyńska – folklorystka i specjalistka od dziedzictwa ludowego z Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu. W programie znalazły się wspomnienia, prezentacja czepców oraz wymiana doświadczeń między twórczyniami ludowymi.
Aleksandra Czelusta z domu Trzebińska żyła w latach 1897–1985. Była jedyną kobietą z powiatu kaliskiego uhonorowaną nagrodą im. Oskara Kolberga. Haftu i układania czepców uczyła się już jako nastolatka od okolicznych hafciarek. Wyszywała czepce, kryzy – ozdobne kołnierzyki do stroju – a także serwetki. Jej prace odznaczały się oryginalnością estetyczną i precyzją wykonania.
Trzy formy czepców kaliskich
Twórczyni wykonywała czepce kaliskie w trzech wariantach: kopek, czyli starszy czepiec bez wiązadeł; nowsze czepce z luźno puszczonymi wiązadłami zwanymi bandażami, charakterystyczne przede wszystkim dla Liskowa; oraz czepce z wiązadłami zawiązanymi w kokardę, określane jako motyl. Jej prace prezentowano na wystawach i konkursach sztuki ludowej, gdzie zdobywały nagrody i uznanie. W 1973 roku Ministerstwo Kultury i Sztuki wpisało ją do grona twórców ludowych, a trzy lata później odebrała nagrodę im. Oskara Kolberga podczas uroczystości w Płocku.
Rodzinna tradycja kontynuowana od pokoleń
Dzieło Aleksandry Czelusty kontynuuje córka Janina Sobczak. Od śmierci matki w 1985 roku jest jedyną twórczynią tiulowych czepców w stylu kaliskim. Przez kilkadziesiąt lat wyhaftowała kilkadziesiąt czepców dla kobiet z regionalnych zespołów śpiewaczych działających na pograniczu województw wielkopolskiego i łódzkiego. W 2024 roku prowadziła kilkumiesięczne mistrzowskie warsztaty haftowania i układania czepców kaliskich, kształcąc cztery uczennice i następczynie.
We wrześniu 2024 roku Stowarzyszenie Twórców Ludowych przyjęło Jadwigę Sobczak w poczet swoich członków, co otwiera jej drogę do popularyzacji ludowych dzieł kaliskich w całej Polsce.
Uczestnicy i organizatorzy
W spotkaniu wzięli udział także członkowie Kapituły Roku Twórców Kultury i Sztuki Ludowej Ziemi Kaliskiej. Wydarzenie zorganizowały Gmina Lisków, GOK Lisków oraz Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu. Spotkanie wpisuje się w ustanowiony w Powiecie Kaliskim rok Twórców Kultury i Sztuki Ludowej Ziemi Kaliskiej.
Przepiękne czepce wykonane przez Aleksandrę Czelustę nadal prezentują członkinie zespołów Liskowianie, Cekowianie, Korzeniewianki, Opatowianie, a od niedawna także Koźminiacy.
Aleksandra Czelusta – hafciarka i układaczka czepców kaliskich z Liskowa, jedyna kobieta z powiatu kaliskiego uhonorowana nagrodą Oskara Kolberga. (źródło: Anna Gałczyńska, CKiS)
Źródło: Starostwo Powiatowe Kalisz (fb)
Fot. m.facebook.com
