W piątek, 9 października 2026 roku, w Regionalnej Izbie Pamięci Gminy Lisków „Dziedzictwo Ziemi Liskowskiej” odbyło się spotkanie poświęcone Aleksandrze Czeluście – hafciarce i twórczyni tiulowych czepców kaliskich, której prace na stałe zapisały się w kulturze ludowej Ziemi Kaliskiej.
Wspomnienia o niezwykłej artystce
Wydarzenie zorganizowali Wójt Gminy Lisków Maria Krawiec, Gminny Ośrodek Kultury w Liskowie oraz Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu. Gości powitała Elżbieta Aleksander, dyrektor GOK w Liskowie. Wśród uczestników znaleźli się m.in. Anna Maria Gałczyńska – folklorystka z Centrum Kultury i Sztuki w Kaliszu, Marta Wolarz – zastępca dyrektora Wydziału Promocji, Informacji i Obsługi Rady, członkinie zespołów ludowych „Liskowianie”, „Koźminiacy” i „Korzeniewianie”, twórczynie ludowe, pasjonaci historii, członkowie UTW w Liskowie oraz mieszkańcy.
O życiu i twórczości Aleksandry Czelusty opowiadała jej wnuczka Jadwiga Sobczak, która również zajmuje się tworzeniem czepców. Rozmowę poprowadziła Anna Maria Gałczyńska. Podczas spotkania zaprezentowano czepce autorstwa artystki, a uczestnicy mogli poznać jej dorobek oraz przywiązanie do tradycji ludowej.
Kim była Aleksandra Czelusta?
Aleksandra Czelusta z domu Trzebińska (1897–1985) była hafciarką i układaczką czepców kaliskich z Liskowa. Naukę haftowania rozpoczęła jako nastolatka, czerpiąc umiejętności od okolicznych hafciarek. Z czasem rozwinęła własny warsztat – tworzyła nie tylko czepce, ale także kryzy (ozdobne kołnierzyki do stroju ludowego) oraz serwetki.
Jej prace wyróżniały się precyzją i oryginalnością. Tworzyła czepce kaliskie w trzech formach: starsze typu kopek (bez wiązadeł), czepce z luźno puszczonymi wiązadłami zwanymi bandażami, charakterystyczne dla Liskowa, oraz czepce z wiązadłami układanymi w kokardę zwaną motylem.
W 1973 roku Ministerstwo Kultury i Sztuki wpisało ją do grona twórców ludowych. Trzy lata później, w 1976 roku, otrzymała nagrodę im. Oskara Kolberga, którą odebrała w Płocku. Była jedyną kobietą z powiatu kaliskiego uhonorowaną tym prestiżowym wyróżnieniem.
Wystawa prac warsztatowych
Podczas spotkania zaprezentowano również efekty projektu „Międzypokoleniowe warsztaty rękodzieła ludowego w ramach obchodów Roku Twórców Kultury i Sztuki Ludowej Ziemi Kaliskiej”. Uczestnicy warsztatów tworzyli tradycyjne ozdoby z bibuły i krepiny oraz ludowe pająki ze słomy. W wydarzeniu wzięły udział instruktorki – twórczynie ludowe Maria Wojciechowska i Maria Adamczewska.
Projekt był zadaniem publicznym współfinansowanym ze środków Powiatu Kaliskiego. W spotkaniu uczestniczyli także członkowie Kapituły Roku Twórców Kultury i Sztuki Ludowej Ziemi Kaliskiej, ustanowionego przez Powiat Kaliski.
Wydarzenie podkreśliło znaczenie pielęgnowania lokalnego dziedzictwa i przekazywania tradycyjnych umiejętności kolejnym pokoleniom. Panie z zespołów ludowych do dziś występują w czepcach wykonanych przez Aleksandrę Czelustę, co przypomina o bogactwie regionalnej kultury.
Źródło: Gmina Lisków (fb)
Fot. m.facebook.com
